background

Blog

Jednoosobowa spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Dodane: 06.06.14 | Autor: Tomasz Mierzwicki

Przepisy kodeksu spółek handlowych przewidują możliwość istnienia spółek kapitałowych, w których występuje jedynie jeden wspólnik. Taka struktura własności w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością  może istnieć zarówno od samego jej początku, gdy spółkę powołuje jedna osoba, jak również wynikać ze zmian w trakcie jej funkcjonowania, gdy udziały pozostałych osób w pewnym momencie przejmuje jeden ze wspólników. Szczególną sytuacją, w wyniku której może dojść do powstania jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest proces przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej. We wszystkich tych przypadkach należy pamiętać o odmiennościach jakimi cechuje się jednoosobowa spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, od takiej w której występuje więcej wspólników.

 

1. Od chwili zwarcia umowy, aż do wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego  funkcjonuje ona jako tzw. spółka z o.o. w organizacji. W sytuacji, gdy wspólników jest więcej spółkę reprezentuje zarząd przez nich powołany albo pełnomocnik powołany jednomyślną uchwałą wspólników.

Z kolei w jednoosobowej spółce z o.o.  zgodnie z art. 162 kodeksu spółek handlowych jedyny wspólnik nie może reprezentować spółki w organizacji.  Zakaz ten obejmuje zarówno sytuację, gdy jest on jedynym członkiem zarządu spółki jak również,  gdy zarząd składa się z kilku członków w tym ze wspólnika, a obowiązuje reprezentacja łączna. W takich sytuacjach spółkę może reprezentować jedynie pełnomocnik do tego powołany. Na marginesie należy przy tym dodać, iż jedyny wspólnik będący jednocześnie członkiem zarządu nie może sam siebie uczynić pełnomocnikiem, z uwagi na brzmienie art. 108 kodeksu cywilnego. 

Skutkiem naruszenia zakazu z art. 162 kodeksu spółek handlowych jest bezwzględna nieważność dokonanych z jego naruszeniem czynności prawnych.

Spółkę w organizacji może więc reprezentować jedynie pełnomocnik do tego powołany albo zarząd jednoosobowej spółki z o.o., pod warunkiem jednak, iż w jego skład nie wchodzi jedyny wspólnik.

Ograniczenia z art. 162 kodeksu spółek handlowych nie dotyczą uprawnień jednoosobowego wspólnika  do zgłoszenia spółki do Krajowego Rejestru Spółek, może on zatem skutecznie złożyć wniosek o wpis spółki do KRS.

 

2. Zgodnie z art. 156 kodeksu spółek handlowych w spółce jednoosobowej jedyny wspólnik wykonuje wszystkie uprawnienia przysługujące zgromadzeniu wspólników spółki z o.o.. Należy przy tym zaznaczyć, iż wspólnik nie zastępuje zgromadzenia wspólników, a jedynie wykonuje jego prawa. Zatem zgromadzenie wspólników jako organ spółki z o.o. nadal funkcjonuje w spółce  jednoosobowej, jednakże dochodzi w takim wypadku do istotnych modyfikacji regulacji w tym zakresie. Obejmują one

wiele przepisów, a ich wpływ może się różnić zależnie od konkretnej sytuacji w spółce, dlatego też dbając o jasność przekazu niniejszego tekstu pominięto szczegółowe omawianie powyższych kwestii.

Jedyny wspólnik spółki z o.o. będący jednocześnie  członkiem zarządu musi przy tym pamiętać, iż cześć podejmowanych przez siebie jako członka zarządu decyzji i czynności musi poprzedzić podjęciem przez siebie uchwały jako wspólnika spółki. W niektórych przypadkach brak takiej uchwały może bowiem prowadzić do bezwzględnej nieważności czynności dokonanej przez niego już jako zarząd spółki.

Naturalną konsekwencją wykonywania uprawnień zgromadzenia wspólników jest też wyłączenie takiego wspólnika od głosowania w sprawach zwolnienia się z odpowiedzialności względem spółki za działania podejmowane jako wspólnik spółki lub członek jednoosobowego zarządu. Podobna sytuacja mieć będzie w sporach pomiędzy nim a spółką czy głosowania w przedmiocie zwolnienia ze zobowiązania względem spółki.

 

3. Zgodnie z art. 173 kodeksu spółek handlowych w przypadku, gdy wszystkie udziały przypadają  jedynemu wspólnikowi albo jedynemu wspólnikowi i spółce, oświadczenie woli takiego wspólnika składane spółce z o.o.  wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Regulacja ta obejmuje zatem stosunki pomiędzy wspólnikiem a spółką (nie chodzi przy tym o kwestie związane ze stosunkami między wspólnikiem jako członkiem zarządu a spółką).

Wymóg zachowania formy pisemnej obejmuje przy tym oświadczenia składane przy wszelkich czynnościach zarówno zwykłych jak i przekraczających ten zakres.

 

4. Art. 210 kodeksu spółek handlowych reguluje kwestie związane z reprezentacją spółki z o.o. w kontaktach z  członkiem zarządu. W spółce wieloosobowej obowiązuje zasada, iż w umowie między taką spółką z o.o. a członkiem zarządu lub w sporze pomiędzy nimi spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.

Z kolei w spółce, w której jedyny wspólnik jest zarazem jedynym członkiem zarządu powyższe rozwiązanie nie obowiązuje, a art. 210 ust. 2 kodeksu wymaga by każda czynność prawna (a więc także umowa np. sprzedaży czy darowizny) pomiędzy spółką a tego rodzaju wspólnikiem sporządzona była w formie aktu notarialnego. Nadto o czynności takiej notariusz zobowiązany jest poinformować sąd rejestrowy.  Skutkiem niezachowania formy aktu notarialnego jest bezwzględna nieważność dokonanej czynności prawnej.

 

Na marginesie regulacji art. 210 ust. 2 kodeksu spółek handlowych warto jednocześnie zaznaczyć, iż w świetle orzecznictwa sądów nie jest możliwe skuteczne zawarcie umowy o pracę pomiędzy jedynym wspólnikiem spółki z o.o. a spółką jeżeli ten pełni  jednocześnie funkcję członka zarządu. Podstawą takiego stanowiska sądów jest jednak nie w/w zapis kodeksu spółek handlowych, który co do zasady tego nie zabrania, lecz przepisy prawa pracy, które dla stosunku pracy wymagają wykonywania zatrudnienia na rzecz i ryzyko pracodawcy w warunkach podporządkowania jego kierownictwu. Przy tożsamości osoby będącej jednocześnie pracownikiem i pracodawcą w/w warunki nie są spełnione. Konsekwencją takiego rozstrzygnięcia jest także brak możliwości ujęcia kosztów takiego zatrudnienia jako kosztów uzyskania przychodów w jednoosobowej spółce z o.o..