background

Blog

Rezygnacja z funkcji członka zarządu spółki z o.o.

Dodane: 11.04.14 | Autor: Tomasz Mierzwicki

Kodeks spółek handlowych przewiduje kilka sposobów wygaśnięcia mandatu członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednym z nich jest rezygnacja z pełnionej funkcji. Powodów rezygnacji może być wiele, na przykład brak możliwości porozumienia ze wspólnikami lub pozostałymi członkami zarządu co do sposobu i celów prowadzonej działalności, zmiana planów zawodowych, kłopoty zdrowotne czy osobiste. Pełnienie funkcji członka zarządu spółki z o.o. pozwala często uzyskiwać znaczne korzyści w sferze finansowej i prestiżowej. Funkcji tej towarzyszą jednak również duża liczba obowiązków i odpowiedzialność, która w niektórych sytuacjach odnosi się do majątku osobistego.  Wiedza o tym jak skutecznie zrezygnować z funkcji członka zarządu może więc w niektórych okolicznościach okazać się niezwykle ważna. Tym bardziej, iż ta wydawać by się mogło prosta czynność, z uwagi na brak rozwiniętych regulacji w kodeksie spółek handlowych, w kilku sprawach wymagała interwencji Sądu Najwyższego.

Kodeks spółek handlowych (dalej k.s.h.) mówi niewiele o kwestii rezygnacji z funkcji członka zarządu. W art. 202 §4 i §5 k.s.h. wymienia się rezygnację jako jedną z możliwych przyczyn wygaśnięcia mandatu oraz wskazuje, że do złożenia rezygnacji stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenia, a więc znajduje się tu odwołanie do przepisów kodeksu cywilnego. Powstaje zatem pytanie jak taka rezygnacja powinna wyglądać i komu należy ją złożyć by była prawnie skuteczna.

Panuje pełna zgoda co tego, iż rezygnacja jest jednostronnym oświadczeniem woli, które składane jest po to by przerwać związek istniejący pomiędzy członkiem zarządu a spółką.  Wystarczająca przy tym dla takiego oświadczenia jest zwykła forma pisemna. Warto dodać, że minimalnym wymogiem by oświadczenie uznać za złożone w takiej formie jest złożenie pod nim własnoręcznego podpisu.

Zgodnie z regulacjami kodeksu cywilnego dotyczącymi składania oświadczeń woli są one skuteczne dopiero od chwili, gdy druga strona mogła się zapoznać z ich treścią. Niezależnie więc od terminu rezygnacji wskazanego w pisemnym oświadczeniu członka zarządu będzie można ją uznać za obowiązującą tylko wówczas i najwcześniej od chwili, gdy spółka mogła się z nią zapoznać.

Trzeba w tym miejscu podać, iż w regulacjach spółki z o.o. obowiązuje tzw. teoria organów, zgodnie z którą spółka ta nie działa samodzielnie, a za pomocą swoich organów np. zarządu, rady nadzorczej czy zgromadzenia wspólników. W wyjątkowych sytuacjach spółkę reprezentować mogą także inne podmioty tj. specjalny pełnomocnik powołany przez zgromadzenie wspólników, likwidator, prokurent czy kurator. Komu więc należy złożyć oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu?.

Zależnie od konkretnej sytuacji faktycznej i prawnej w spółce oraz struktury organizacyjnej danej spółki z o.o. mogą pojawić się następujące podmioty, którym należy złożyć oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu:

1) Jeżeli w spółce z o.o. zarząd jest wieloosobowy lub działa prokurent, wystarczające będzie złożenie rezygnacji któremukolwiek z pozostałych członków zarządu lub prokurentowi. Zgodnie bowiem z art. 205 §2 k.s.h. oświadczenia składane spółce mogą być dokonywane wobec jednego członka zarządu bądź prokurenta.  

2) Jeżeli zarząd jest jednoosobowy, a także brak prokurenta oczywistym jest, iż ustępujący członek zarządu nie może złożyć oświadczenia o rezygnacji samemu sobie. Powinien on złożyć je organowi spółki lub podmiotowi  uprawnionemu do jej reprezentowania w takich sprawach albo podmiotowi uprawnionemu do powoływania zarządu. Możemy mieć tu do czynienia z następującymi sytuacjami:

a) jeżeli w spółce funkcjonuje rada nadzorcza lub powołany został przez zgromadzenie wspólników pełnomocnik  o jakim mowa w art. 210 §1 k.s.h. to wówczas rezygnacja powinna zostać przedłożona odpowiednio któremuś z członków rady nadzorczej lub wyżej wymienionemu pełnomocnikowi.

b) jeżeli w spółce brak rady nadzorczej i pełnomocnika o jakim mowa w art. 210 k.s.h wówczas członek zarządu powinien przedłożyć swoją rezygnację zgromadzeniu wspólników spółki. Ważne przy tym by wiedzieć, iż złożenie rezygnacji poprzez przesłanie jej do każdego ze wspólników odrębnie będzie w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego nieskuteczne. Wymagane jest złożenia takiego oświadczenia zgromadzeniu wspólników jako organowi spółki.

Z powyższego wynika, iż złożenie skutecznej rezygnacji  z członkostwa w jednoosobowym zarządzie spółki z o.o. wymaga przemyślnego działania. Nie wystarczy tutaj sama analiza przepisów k.s.h. i konieczne okazuje się odwołanie do orzeczeń Sądu Najwyższego. Istotne rozstrzygnięcia dotyczące poruszanych tutaj kwestii Sąd ten zwarł m.in. w orzeczeniach z dnia 19 sierpnia 2004 w sprawie o sygn. akt: V CK 600/03, z dnia 27 stycznia 2010r. w sprawie o sygn. akt: II CSK 301/09, z dnia 7 maja 2010r. w sprawie o sygn. akt: III CSK 176/09 oraz z dnia 3 listopada 2010r. w sprawie o sygn. akt: V CSK 129/10.

Warto także mieć świadomość, iż skoro do złożenia rezygnacji stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenia to w przypadku odpłatnego pełnienia funkcji członka zarządu spółka posiadać może roszczenie o naprawę wyrządzonej jej przez rezygnację szkody jeżeli rezygnacja nastąpiła bez ważnego powodu.

Określenie czy powód rezygnacji był odpowiednio ważny zależy od konkretnego przypadku i każdorazowo wymaga indywidualnej oceny. W większości spraw za ważne przyczyny uznawane są kwestie zdrowotne lub istotne konflikty występujące w spółce pomiędzy zarządem i wspólnikami czy też, o ile zarząd jest wieloosobowy, konflikty  w samym zarządzie.  Na przeciwnym biegunie, a zatem wśród podstaw rezygnacji uznawanych za dokonywane bez ważnego powodu, wymienić można na przykład rezygnację celem podjęcia działalności konkurencyjnej, czy też podjęcia lepiej płatnej funkcji w innym podmiocie. Należy bowiem pamiętać, iż przyjęcie funkcji członka zarządu wiąże się co do zasady ze swego rodzaju zobowiązaniem wykonywania swoich obowiązków w okresie na jaki dana osoba została powołana. Stąd jeżeli spółka zostanie "zaskoczona" rezygnacją i się z nią, jako nieuzasadnioną, nie zgadza może domagać się stosownego odszkodowania. Z pewnością bezpieczniejszym i w pewnym stopniu chroniącym przed ewentualnymi roszczeniami spółki rozwiązaniem będzie wskazanie w rezygnacji terminu, po upływie którego stanie się ona skuteczna. Wówczas to spółka będzie miała czas do powołania następcy rezygnującego członka zarządu.

Brak skutecznej rezygnacji z członkostwa w zarządzie spółki może prowadzić do wielu negatywnych konsekwencji. Do najważniejszych należą takie jak te, iż osoba taka nadal jest w świetle prawa uznawana za członka zarządu spółki i z tego tytułu ponosi odpowiedzialność za prowadzenie jej spraw, za jej należyte reprezentowanie w tym przed organami administracji, podatkowymi i sądami, a w szczególnych sytuacjach także odpowiedzialność osobistą i całym swoim majątkiem za niespłacone zobowiązania powstałe w trakcie kiedy pełni on  swoją funkcję.